قهرمان ميرزا عين السلطنه
1689
روزنامه خاطرات عين السلطنه ( فارسى )
چندين قبضه تفنگ تهپر و تپانچههاى ده تير موجود است . مقدار تفنگ در ايران در داخلهء مملكت ايران از تمام ذخيره و قشون دولتى بيشتر تفنگ و فشنگ موجود است ، بلكه ده برابر دولت رعيت اسلحه دارد . مثلا يك نفر جهانشاه خان [ افشار ] در زنجان بيشتر نمىنويسم پنج برابر ذخيرهء زنجان تفنگ و فشنگ در عمارتش دارد . بيست برابر ذخيرهء زنجان خوانين و رعيت آنجا اسلحه دارند . در شيراز هزار مقابل دولت ، در لرستان دو هزار مقابل . چيزى كه از اسلحه ندارند توپ است . آن را هم گفتند بختياريها محرمانه در رامهرمز آوردهاند . يك ئيل قشقائى در سال شهادت ناصر الدين شاه عوض جريمهء اموال غارتشده تبعهء خارجه شصت هزار تومان تفنگ و فشنگ داد . فقط تفنگ و فشنگى كه از بوشهر دولت ايران به همراهى دولت انگليس از تجار داخله و خارجه گرفت به طهران آوردند گفتند هشتاد هزار بود . دويست يا سيصد شتر حمل كرد . در صورتى كه نصف آن را مأمورين خودشان بردند يا تقديمى گرفته به آن دكان نرفتند . كوه هزار مسجد شنبه 28 - ديشب الحمد لله هوا سرد [ بود ] و در اطاق بىزحمت كيك و پشه خواب خوبى كردم . تلافى ديشب شد . براى ما شير آوردند . دو فنجان خورده رخت پوشيده يك ساعت كمتر به دسته مانده بود سوار شديم . به قدر دو ساعت تمام سربالا رفتيم . بعد بغله جنگل « اورس » بود . دانهدانه گل نسترن و بوتهء زرشك و يك قسم بوته به شكل « پلوخور » داخل داشت . اغلب راه خراب بود كه بهزحمت با چوب و سنگ تعمير شده بود . كمكم جنگل كاجهاى قوى پيدا كرد و كوه بلند شد . بسيار مصفا [ بود ] . مه هم گرفت و خنك شد . اين كوهها را هزار مسجد مىگويند و بسيار مرتفع است . كردهاى « خاكستر » و دهات ديگر اغلب چادر داشتند . قلعهء خداداد كلات كلات اينجا نزديك است . از كوههاى آنجا پرسيدم كربلائى على مىگفت از اين كوهها سختتر است و حال آنكه اينها بسيار بسيار سخت بودند . قلعهء خدادادى مثل كلات گويا كمتر يا هيچ نباشد . چند مرتبه پياده شده از سختان و تلهها گذشتيم . بعد تا خاكستر تمام سرازير شد . پنج ساعت و نيم از دسته گذشته وارد خاكستر شديم . شش ساعت و نيم اين پنج فرسنگ را آمديم . اينجا جنگل كم شد . اما باز دانهدانه اورس دارد .